خودشناسی از دیدگاه روانشناسی: خودشناسی چیزی نیست که با بالارفتن سن و خود به خودی شکل گیرد، برعکس یک تلاش آگاهانه است که در ابتدا ممکن است به نظر دشوار بیاید اما به مرور آسان‌ تر شده و در نتیجه شما را به زندگی زیباتر و حقیقی نزدیک می ‌سازد. شناختن خود یعنی از خصوصیات ذاتی، تحمل ‌ها و محدودیت‌ هایتان آگاه شوید و قدرت‌ ها و ضعف‌ ها، علایق و ترس‌ ها، خواسته‌ ها و آرزوهایتان را بشناسید. در این نوشتار مسیر خودشناسی را از دیدگاه روانشناسی مورد بررسی بیشتری قرار می‌ دهیم. رویکرد متمم به بحث خودشناسی چیست؟ برای ورود به بحث خودشناسی و مطالعه در این زمینه رویکردهای متنوعی وجود دارد؛ از نگاه‌ های معنوی و عرفانی تا رویکردهای روان کارانه. متمم در بخش بزرگی از مباحث خودشناسی و شخصیت شناسی خود به سراغ رویکرد صفاتی رفته و از آن استفاده کرده است (بعداً در درس ‌ها به تدریج با نظریه های صفاتی و کسانی مثل گوردون آلپورت و هانس آیزنک و دیگر دانشمندان آن آشنا می ‌شوید). این را هم بگوییم که حتی اگر شخصیت شناسی صفاتی به گوش‌ تان نخورده باشد،‌ هم‌ چنان بخش زیادی از آن‌چه به عنوان خودشناسی شنیده‌ اید زیر مجموعه ‌ی این رویکرد محسوب می‌ شود (حتماً شما هم اصطلاحاتی مانند درونگرا، برونگرا، هیجان‌ طلب، جزء‌ نگر، احساسی و منطقی را در توصیف خود و دیگران به کار برده ‌اید و می‌ برید) خودشناسی از دیدگاه روانشناسی یک بعد خودشناسی جنبه روانشناختی آن است و به شناخت انسان از اخلاق، روحیات و ویژگی‌ های شخصیتی خود باز می ‌گردد.
  • افراد از نظر اخلاق و ویژگی‌ های شخصیتی مثل هم نیستند. برای مثال برخی افراد کاملا درونگرا هستند، در حالی که برخی دیگر برونگرا و اجتماعی می ‌باشند. همچنین نیازها، توقعات و انتظارات افراد متفاوت است. مثلا برخی زود رنج و دمدمی مزاج هستند و برخی دیگر قدرت تحمل و مقاومت بالایی دارند و انتقاد پذیر تر می ‌باشند. شناخت خود به ما کمک می ‌کند ویژگی‌ های منحصر به فرد خود را بشناسیم.
  • خودشناسی روانشناختی همچنین به ما کمک می‌ کند با خطاهای شناختی و افکار غیرمنطقی خود آشنا شویم و آنها را تصحیح کنیم.
  • فردی که می ‌داند شخصیت او چقدر نزدش محبوب است بی ‌مهابا شخصیت دیگران را مورد نقد پی در پی قرار نمی ‌دهد و حتما اصول نقد کردن را یاد می‌ گیرد، تا روابط سالم‌ تری داشته باشند و همین طور او می ‌آموزد که اگر مورد نقد قرار بگیرد به معنی عدم مقبولیت و طرد اجتماعی او نیست. پس خودشناسی روانشناختی روابط را بهبود می ‌بخشد.
  • با خودآگاهی به شناسایی هیجان‌ ها میرسیم و شناخت هیجان‌ ها بهمان قدرت کنترل و مهار می‌ دهد. همین طور کمک می‌ کند هیجانات دیگران را بهتر درک کرده و در نتیجه روابط خود را با آنها تنظیم کنیم.
خودشناسی در چارچوب نظریه‌ های روانشناسی و با استفاده از ابزار و امکاناتی که روانشناسان به خصوص روانشناسان شخصیت، فراهم آورده ‌اند، امکان پذیر است. روانشناسان برای شناخت خصوصیات روحی و شخصیتی افراد، پرسشنامه ‌های زیادی ساخته ‌اند. نتایج این پرسشنامه ‌ها نشان می‌ دهد که افراد از چه ویژگی ‌هایی برخوردارند. برخی از این پرسشنامه‌ ها به گونه ‌ای است که باید توسط یک روانشناس اجرا و تحلیل شود، اما برخی پرسشنامه ‌ها ساده هستند و خود فرد نیز می‌ تواند با علامت زدن به سوالات پرسشنامه، و استفاده از راهنمای آن روحیه و ویژگی‌ های شخصیتی خود را بهتر بشناسد. مطالعه کتاب‌ های روان شناسی نیز در این شناخت خود موثر است. قدم هایی به سمت خودشناسی چند عامل کلیدی برای رسیدن به خود شناسی وجود دارد که در ادامه آن‌ ها را توضیح خواهیم داد.
  1. 1. علایق خود را بشناسید
سعی کنید به احساسات، سرگرمی ‌ها و هر چیزی که توجه شما را به خودش جلب می ‌کند توجه داشته باشید. مردم ترجیح می‌ دهند در حوزه ای بیشتر فعالیت کنند که به آن علاقه بیشتری دارند. هر چه شما از علایق خود بیشتر آگاهی داشته باشید بهتر می‌ توانید مسیر زندگی خود را مشخص کنید و به موفقیت ‌های شغلی و تحصیلی دست یابید.
  1. 2. ارزش‌ هایتان را مشخص کنید
مشخص کردن ارزش‌ ها می ‌تواند راهنمای ما در تصمیم گیری و ایجاد انگیزه برای حرکت در مسیر اهداف باشد. داشتن ارزش‌ ها باعث می‌ شود گام‌ های درست تری در زندگی خود برداریم. همچنین به ما کمک می‌ کند تا بتوانیم سختی‌ های موجود در راه رسیدن به خواسته‌ های خود را تحمل کنیم و با قدرت و انگیزه بیش تری به سوی اهداف خود در زندگی حرکت کنیم.
  1. 3. شناسایی ویژگی ‌های شخصیتی
وقتی با خصوصیات فردی خود آشنا باشید حرکت شما به سمت شکوفایی بیشتر استعدادها و توانایی هایتان تسهیل می ‌یابد. اگر شخصیت خود را بشناسید، می ‌توانید به راحتی نقاط قوت خود را بهبود ببخشید و نقاط ضعف خود را مدیریت کنید. با درک نقاط قوت و استعدادهای خود می ‌توانید به موفقیت‌ های بیشتری دست یابید هیچ ‌کس کامل و بی‌ نقص نیست. همه‌ ما به خوبی از دیگران انتقاد می ‌کنیم، اما نقص‌ های خود را نمی ‌بینیم. خودشناسی به ما کمک می ‌کند تا عیب‌ های خود را ببینیم و اشتباهات خود را بپذیریم.
  1. 4. تعیین اهداف برای رسیدن به خودشناسی
تعیین اهداف به صورت درست، اصولی و واقع بینانه از اهمیت زیادی برخوردار است. هدف گذاری‌ ها و رویاهای اشتباه، عزت نفس ما را خدشه دار می ‌کند. خودشناسی به افراد کمک می‌ کند که اهداف خود را بر پایه باور ‌های درست و شناختی که از نقاط قوت و ضعف خود دارند تعیین کنند.
  1. 5. سبک زندگی
از شرایط و سبک زندگی خود آگاه باشید. به اثراتی که بر روی شما ایجاد می ‌کنند توجه داشته باشید. به عنوان مثال توجه کنید در چه ساعاتی از شبانه روز انرژی و بازدهی بیش تری دارید. شناسایی این عوامل و نحوه تاثیر گذاری آن، می ‌تواند شما را در رسیدن به هدف هایتان هدایت کند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

18 − 9 =